Genetica

Genetica

Inleiding

Genetica, ook wel erfelijkheidsleer genoemd, is de wetenschap die erfelijkheid probeert te beschrijven en verklaren. Al duizenden jaren weten we dat we eigenschappen van onze ouders erven en dat wordt ook gebruikt bij het fokken van dieren. De basisregels van de genetica – hoe we eigenschappen aan onze nakomelingen doorgeven – werden in de negentiende eeuw ontdekt door Gregor Mendel.

Chromosomen

Het lichaam bestaat uit een heleboel cellen en elke cel bevat een aantal chromosomen. De cellen van campbelli’s hebben 28 chromosomen. Deze chromosomen vormen altijd een paar. Campbelli’s hebben dus 14 paar chromosomen. Bij de bevruchting krijgt het nieuwe leven de helft van de chromosomen van zijn vader en de andere helft van zijn moeder. Elk paar chromosomen bestaat dus uit een chromosoom van vader en een chromosoom van moeder. Zo’n chromosoom bestaat weer uit een heleboel genen. Je erft dus nooit een gen van je ouders, maar altijd per chromosoom. Op die manier kunnen campbelli’s de kleur, type bouw, bepaalde ziektes, etc. erven van hun ouders.

Dominant en recessief

Genen kunnen dominant of recessief vererven. Dominante genen zijn overheersend. Er hoeft dan maar één gen aanwezig te zijn om de eigenschap tot uiting te laten komen. In de gencode schrijf je dat op met een hoofdletter. Zo is bij campbelli’s gevlekt een dominant gen. Een hamster die gevlekt is, noteer je met Momo. Als hij van beide ouders het gevlekte gen geërfd heeft, noteer je dat met MoMo. Recessieve genen zijn ondergeschikt. Dat betekend dat er twee genen aanwezig moeten zijn om de eigenschappen tot uiting te laten komen. In de gencode schrijf je dat op met kleine letters. Zo is bij campbelli’s zwart een recessief gen. Een hamster die zwart is, noteer je met aa. Als hij niet zwart is, zou je dat noteren als AA, maar dan zouden de gencodes erg lang worden. Genen die er dus niet toe doen, worden ook niet genoteerd in de gencode. Recessieve genen kunnen ook gedragen worden. Dat houd in dat de hamster er één gen voor heeft. Het komt dan niet tot uiting, maar hij kan ze wel doorgeven aan het nageslacht. Voor zwart zou je dat noteren als Aa.

Lethale factor

Bij de campbelli bestaat er één lethale factor en dat is het Mi-gevlekt gen. Een lethale factor houdt in dat bij het erven van twee van die genen het nadelige gevolgen heeft. In het geval bij het Mi-gevlekt gen worden die jongen oogloos en tandloos geboren. Het is dus zeer zeker af te raden om daar mee te fokken. Andere lethale factoren kunnen bijvoorbeeld ook tot doodgeboren jongen leiden.

Mutatie

Als er een nieuwe kleur ontstaat, wordt er ook vaak gesproken van een nieuwe mutatie. Dat wil zeggen dat er bij het kopiëren van een gen iets fout is gegaan. Hierdoor komt het op een andere plek terecht en ontstaat er dus een nieuwe mutatie. Dit kan zowel een positief als negatief effect hebben. Zo komt het ooit voor dat een nieuwe kleur veel gezondheidsproblemen met zich mee brengt.

Kruisen met rus

Een Russische dwerghamster heeft ook 28 chromosomen, net als de campbelli. Hierdoor zijn ze onderling te kruisen. Omdat een dier altijd chromosomen erft, waar dus heel veel genen in zitten, heb je bij een kruising altijd te maken met een heleboel genen van de andere soort. Ook al zou je dus een hybride (kruising tussen rus en campbelli) terug fokken met campbelli, blijft hij altijd genen van de Russische dwerghamster hebben en blijft het dus altijd een hybride.

Kleurcodes bij campbelli’s

aa               zwart
bb black-eyed argente
cc albino
dd opal
pp argente
sa satijn
Pl platinum
Mi gevlekt
Mo gevlekt